-


-
| |
|
|
|
Johann Wolfgang von
GOETHE
|
-
-
Johann Wolfgang von
Goethe:
(Frankfurt 1749-Weimar 1832) Latince, Yunanca, İtalyanca,
İngilizce, Fransızca, müzik, resim, Yiddiş dili ve İbranice
öğrendi. Hukuk öğrenimi görmek için 1765’te Leipzig’e gitti.
Goethe ilk edebiyat denemelerinin, Lie derbucch Annette’yi
(1767), Die Laune des Verliebten (1767) adlı pastorali, Die
Mitschuldigen (1770) adlı komedisini bu dönemde yazdı.
Hastalanarak 1768’de Frankfurt’a döndü. Kaldığı çatı katını
laboratuar haline getirerek kimya deneylerine girişti. Neue
Lieder’i de o sıralarda yayımladı (1769). Hukuk öğrenimini
tamamlamak üzere Strasbourg’a gitti (1770). Frankfurt’a
dönen Goethe, ilk taslağını Strazbourg’ta oluşturduğu Götz
von Berlichingen adlı dramı 1773’te yayımlandı. Bütün
yaşamına egemen olacak yapıtı Faust’u tasarlamaya başladı.
1772’de arkadaşı Kestner’in nişanlısı Charlotte Buff adlı
genç kıza umutsuzca tutuldu. Bu ilişkiyi, kendi adını
koymadan yayımladığı bir kitapta romanlaştırdı (Genç
Werther’in Acıları, 1774). Frankfurt’a dönüşünde Clavigo
(1774) ve Stella (1776’da yayımladı) adlı ik dramla Lili
Schönemann’a duyduğu bir başka umutsuz aşkın anısını yaşatan
Erwin Und Elmire adlı lirik bir ara oyun yazdı. Urfaust
adıyla bilinen ilk Faust taslağını da bu sırada kaleme aldı.
Karl-Agust’un danışmanı oldu. 1776’da temsilciliğe, 1779’da
özel danışmanlığa, 1782’de maliye bakanlığına getirildi.
1782’de kendisine soyluluk ünvanı (von Goethe) verildi.
Iphigenie Tauriste’yi yazdı (1779). Goethe, yapıtın bir de
manzum biçimini kaleme aldı (1787). Eylül 1786’da Weimar’dan
ayrıldı, Venedik, Bologna ve Ferrara’dan geçerek Mart 1788
sonuna kadar kalacağı Roma’ya geldi. Bu yolculuk Goethe’nin
düşüncelerinde yepyeni bir çığır açtı: Antikçağ’a dönüş.
Roma’da tamamladığı oyunu Egmont Kontu (1788) İtalya
etkilerinden uzaktır. 1789’da Weimar’da tamamlanan Tarquato
Tasso’da bu etkiler sezilse de, Faust’un ilk fragmanında
görülmez (1790). Venedik’e yaptığı yeni bir gezi (1790)
Goethe’nin gelişiminin son aşamasını belirler. O sırada
Goethe, kırk bir yaşındadır. 1792 ve 1793 yıllarında Goethe,
grandük Karl-August’un peşinden Prusya’nın Fransa’ya karşı
giriştiği seferlere katıldı. Valmy savaşı (1792) ve Mainz
kuşatmasında (1793) bulundu. Campagne in Frankreich (1882)
adlı yapıtında bu olayları anlattı. 1794 yılı Schiller’in
dostluğuyla aydınlanan yeni bir dönemin başlangıcıydı.
Goethe, 1796’da Schiller ile birlikte Xenien başlığıyla bir
epigramlar derlemesi yayımladı ve Wilhelm Meister’in
Çıraklık Yılları romanını tamamladı; 1797’deyse Hermann ile
Dorothea adlı destanıyla en yetkin baladlarından bazılarını
bastırdı: Der Zeuberlehring, Der Gott und die Bayadere.
Weimar Tiyatrosu’ndaki yöneticiliği (1817’ye kadar) dışında
tüm resmî görevlerinden ayrılan Goethe tüm zamanını
edebiyata verdi; boş zamanlarında ara sıra yerbilim ve
bitkibilim (Bitkilerin Metamorfozu, Renkler Kuramı)
çalışmalarıyla ilgilendi. 1805’te Schiller’in ölümü
Goethe’nin içine kapanmasına yol açtı; İmparator, Goethe’ye
“Légiion d’honneur nişanının kartal rütbesi”ni verdi. Ertesi
yıl, o dönemde Minna Herzlieb ile yaşadığı evlilikdışı aşkın
üstü kapalı bir öyküsü olan Gönül Yakınlıkları adlı romanını
yayınladı (1809). Christiane Vulpius’un ölümüyle Goethe’nin
İtalya Seyahati (1816-17) aynı yıla (1816) rastlar. 1819’da
Westöslicher Divan’da von Willemer’e duyduğu aşkı dile
getirdi. Goethe, Wilhelm Meister’in Yolculuk Yılları’nda
(1821-1829) günlük gerçeklerden uzaklaşmaya başladı; dingin
bir bakışla yaşlı Goethe’nin 17 yaşında bir kız olan Ulrike
Levetzow’a duyduğu tutkunun birbirine karıştığı Marienbader
Elegie’de (1827) bu eğilim daha da güçlendi. Bundan sonra
Goethe, bütün zamanını son iki büyük yapıtına verdi: ilk
bölümü 1811’de yayımlanan, tamamlanamayan dördüncü bölümüyse
ancak 1833’de çıkacak olan özyaşamöyküsü Şiir ve Hakikat,
özellikle de, ileride yeniden elden geçirmeyi tasarladığı ve
ölümünden birkaç gün önce tamamlayabildiği Faust II. Teil
(1833).
|
|