-


-
| |
-
-
Ernst
Cassirer (1874-1945):
20. yüzyılın önemli filozoflarından biri
olarak gösterilen Ernst Cassirer, 1874’de Breslau’da
doğmuştur. 1892’de Berlin’de hukuk öğrenimine başlamış,
ancak daha sonra eğitim alanını Alman Edebiyatı ve felsefe
olarak değiştirmiştir. 1894’de hocası George Simmel
vasıtasıyla, Hermann Cohen’in yazılarıyla tanıştıktan sonra
Cassirer 1896’da Marburg Üniversitesi’nde Cohen’den felsefe
eğitimi almaya başlar. 1899’da Cohen’in yanında doktorasını
Descartes’ Kritik der mathematischen und
naturwissenschaftlichen Erkenntnis (Descartes’ın
Matematiksel ve Doğabilimsel Bilgi Eleştirisi) tezi ile
tamamlar. Bu süreçte, Yenikantçı Marburg okuluna katılır ve
Cohen’in yanında, Paul Natorp ile de çalışır. Onun 1902’de
yazdığı ve önemli bir Leibniz yorumu olarak kabul edilen
Leibniz’ System in seinen wissenschaftlichen Grundlagen
(Bilimsel Temelleri İçinde Leibniz’in Sistemi) eseri,
Cassirer’in ilk bağımsız çalışmasıdır. İlk cildi 1906’da
yayınlanan ve bilgi probleminin tarihi üzerine aydınlatıcı
bir eser olan üç ciltlik Das Erkenntnisproblem in der
Philosophie und Wissenschaft der neueren Zeit (Yeniçağ
Bilimi ve Felsefesinde Bilgi Problemi) çalışması Cassirer’in
doçentlik tezidir. Bu eserin ilk iki cildi felsefî ve
doğabilimsel bilgiyi, 1920’de yayınlanan üçüncü cildi Kant
sonrası sistemleri konu alır. 1906 da doçent olan Cassirer,
Hamburg üniversitesine çağrıldığı 1919 yılına kadar, Berlin
Üniversitesi’nde görev yapmıştır. Zamanının düşünce
perspektifine göre çığır açıcı olarak görülebilecek ve bilgi
ve bilim teorisi nitelikli bir inceleme olan Substanzbegriff
und Funktionsbegriff (1910) (Töz ve Fonksiyon Kavramları),
onun kendi bilgiteorisel düşüncelerini yansıtır. Yine bu
bağlamda o, fizikteki gelişmeleri, klasik fizikten modern
fiziğe geçişi çok ayrıntılı inceler ve bilgi teorisi
açısından yorumlar. Zur Einstein’schen Relativitatstheorie
(1921) (Einstein’ın Rölativite Teorisi Üzerine) eseri,
modern fizikteki gelişmeleri bilgi teorisi açısından
inceleyen ve bu gelişmelerin bilgi teorisine etkilerini
yorumlayan ilk felsefî çalışmalardan biridir. O, bu
çalşmasını yaparken, Einstein ile de yazışmıştır. Berlin’de
bulunduğu süre içinde Cassirer 1912’den itibaren Kant’ın
eserlerinin basımı ile uğraşmıştır. Bu esnada yazdığı Kants
Leben und Lehre (Kant’n Yaşamı ve Öğretisi) (1918), Kant
üzerine derinlemesine ve ayrıntılı bir çalışmadır.
Cassirer’in Berlin dönemindeki eserlerinde biri de, Alman
zihin tarihi üzerine farklı bir çalışma olan Freiheit und
Form (Özgürlük ve Form) (1916)’dur. Cassirer’in asıl düşünce
çizgisi, Hamburg Üniversitesi’nde göreve başladıktan sonra
netleşir. Özellikle onun Warburg kütüphanesi çevresinde
toplanan bilim adamlarıyla ve kütüphanenin kültürel
ortamıyla tanışması, bu konuda asıl belirleyici faktör
olmuştur. Onun felsefî sistemine de adını veren temel
eserleri; Philosophie der symbolischen Formen I, Die Sprache,
(1923) (Sembolik Formlar Felsefesi I, Dil); Die Philosophie
der symbolischen Formen II, Das mythische Denken (1925)
(Sembolik Formlar Felsefesi II, Mitik Düşünme); Philosophie
der symbolischen Formen III, Phanomenologie der Erkenntnis,
(1929) (Sembolik Formlar Felsefesi III, Bilginin
Fenomenolojisi), bu ortamda en verimli zeminini bulmuştur.
Cassirer’in Hamburg’ta yaşadığı süre içinde yaptığı
çalışmalardan bazıları ise şunlardır: Die Begriffsform im
mythischen Denken (Mitik Düşünmede Kavram Formu), Sprache
und Mythos (Dil ve Mitos), Individuum und Kosmos in der
Philosophie der Renaissance (Rönesans Felsefesinde Evren ve
Birey), Die Philosophie der Aufklärung (Aydınlanma
Felsefesi). Cassirer 1933’e kadar Hamburg Üniversitesi’nde
felsefe profesörü olarak hayatını sürdürür. 1929-1930
yıllarında bu üniversitenin rektörlüğünü de yapar. Bu
göreviyle o, bir Alman üniversitesindeki ilk Yahudi rektör
vasfını da kazanır. Ancak nasyonal-sosyalistlerin iktidara
gelmelerinden sonra İngiltere’ye göç eder ve misafir öğretim
üyesi olarak 1933-1934 yıllarında Oxford’ta ders verir. 1935
yılında İsveç’e giden Cassirer Göteborg Üniversitesi’nde
felsefe profesörlüğü yapar. 1939’da İsveç vatandaşlığına
kabul edilir. ABD’ne göç edene kadar yaptığı çalışmalardan
bazıları ise şunlardır: Determinismus und Indeterminismus
in der modernen Physik (Modern Fizikte Determinizm ve
İndeterminizm), Descartes, Zur Logik der Wissenschaften
(Kültür Bilimlerinin Mantığı Üzerine), Die Platonische
Renaissance in England und Schule von Cambridge (Cambridge
ve İngiltere’de Platonculuğun Yeniden Doğuşu) Wesen und
Wirkung des Symbolbegriffs (Sembol Kavramının Özü ve Etkisi)
Philosophie und exakte Wissenschaft (Felsefe ve Kanıtlamacı
Bilim). 1941’de ABD’ne göç eden Cassirer Yale ve Columbia
üniversitelerinde felsefe dersleri verir. 1944’de İngilizce
olarak yayınladığı An Essay on Man (İnsan Üstüne Bir Deneme)
eserinde hem kendi felsefî düşüncelerinin çok genel bir
özetini verir, hem de kültüre antropolojik açıdan bir bakış
sergiler. Ölümünden bir yıl sonra yayınlanan The Myth of
State (Devlet Efsanesi)’de, hem devlet kavramına farklı bir
bakış, hem siyasal düşüncenin tarihsel gelişiminin farklı
bir yorumu, hem de nasyonal sosyalizm üzerine felsefî
değerlendirmeler yer alır. Cassirer 1945’te Amerika’da
hayata veda etmiştir.
|
|