-
-
| |
TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN
Kanun Numarası: 4077, Kabul Tarihi: 23/02/1995
Yayımlandığı Resmi Gazete Tarihi: 08/03/1995, Yayımlandığı
Resmi Gazete Sayısı: 22221
BİRİNCİ KISIM: Amaç, Kapsam, Tanımlar
Amaç
Madde 1 - Bu Kanunun amacı, ekonominin gereklerine ve kamu
yararına uygun olarak tüketicinin sağlık ve güvenliği ile
ekonomik çıkarlarını koruyucu, aydınlatıcı, eğitici,
zararlarını tazmin edici, çevresel tehlikelerden korunmasını
sağlayıcı önlemleri almak ve tüketicilerin kendilerini
koruyucu girişimlerini özendirmek ve bu konudaki
politikaların oluşturulmasında gönüllü örgütlenmeleri teşvik
etmeye ilişkin hususları düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2 - Bu Kanun,1 inci maddede belirtilen amaçlarla mal
ve hizmet piyasalarında tüketicinin taraflardan birini
oluşturduğu her türlü hukuki işlemi ?tüketici işlemini?
kapsar.
Madde 3. ? (4882. Değ) Bu Kanunun uygulamasında;
a) Bakanlık: Sanayi ve Ticaret Bakanlığını,
b) Bakan: Sanayi ve Ticaret Bakanını,
c) Mal: Alış-verişe konu olan taşınır eşyayı, konut ve
tatil amaçlı taşınmaz malları ve elektronik ortamda
kullanılmak üzere hazırlanan yazılım, ses, görüntü ve
benzeri gayri maddi malları,
d) Hizmet: Bir ücret veya menfaat karşılığında yapılan
mal sağlama dışındaki her türlü faaliyeti,
e) Tüketici: Bir mal veya hizmeti ticari veya mesleki
olmayan amaçlarla edinen, kullanan veya yararlanan gerçek ya
da tüzel kişiyi,
f) Satıcı: Kamu tüzel kişileri de dahil olmak üzere
ticari veya mesleki faaliyetleri kapsamında tüketiciye mal
sunan gerçek veya tüzel kişileri,
g) Sağlayıcı: Kamu tüzel kişileri de dahil olmak üzere
ticari veya mesleki faaliyetleri Kapsamında tüketiciye
hizmet sunan gerçek veya tüzel kişileri,
h) Tüketici işlemi: Mal veya hizmet piyasalarında
tüketici ile satıcı-sağlayıcı arasında yapılan her türlü
hukuki işlemi,
i) İmalatçı-Üretici: Kamu tüzel kişileri de dahil
olmak üzere tüketiciye sunulmuş olan mal veya hizmetleri ya
da bu mal veya hizmetlerin hammaddelerini yahut ara
mallarını üretenler ile mal üzerine kendi ayırt edici
işaretini, ticari markasını veya unvanını koyarak satışa
sunanları,
j) İthalatçı: Kamu tüzel kişileri de dahil olmak
üzere tüketiciye sunulmuş olan mal veya hizmetleri ya da bu
mal veya hizmetlerin hammaddelerini yahut ara mallarını yurt
dışından getirerek satışa sunan gerçek veya tüzel kişiyi,
k) Kredi veren: Mevzuatları gereği tüketicilere nakit
kredi vermeye yetkili olan banka, özel finans kuruluşu ve
finansman şirketlerini,
l) Reklam veren: Ürettiği ya da pazarladığı
malın/hizmetin tanıtımını yaptırmak, satışını artırmak veya
imajını yaratıp güçlendirmek amacıyla hazırlattığı, içinde
firmasının ya da mal/hizmet markasının yer aldığı reklamları
yayınlatan, dağıtan ya da başka yollarla sergileyen gerçek
ya da tüzel kişiyi,
m) Reklamcı: Ticari reklam ve ilânları reklam verenin
duyduğu ihtiyaç doğrultusunda hazırlayan ve reklam veren
adına yayınlanmasına aracılık eden ticari iletişim uzmanı
gerçek ya da tüzel kişiyi,
n) Mecra kuruluşu: Ticari reklam veya ilânı hedef
kitleye ulaştıran iletişim kanallarının ya da her türlü
aracın sahibi, işleticisi veya kiralayıcısı olan gerçek veya
tüzel kişiyi,
o) Teknik düzenleme: Bir ürünün ve hizmetin, ilgili
idari hükümler de dahil olmak üzere, özellikleri, işleme ve
üretim yöntemleri, bunlarla ilgili terminoloji, sembol,
ambalajlama, işaretleme, etiketleme ve uygunluk
değerlendirilmesi işlemleri hususlarından biri veya
birkaçını belirten ilgili Bakanlık tarafından Resmi Gazetede
yayımlanarak mecburi uygulamaya konulan standartlar dahil
olmak üzere uyulması zorunlu olan her türlü düzenlemeyi,
p) Tüketici örgütleri: Tüketicinin korunması amacıyla
kurulan dernek, vakıf veya bunların üst kuruluşlarını, ifade
eder.
İKİNCİ KISIM: Tüketicinin Korunması ve aydınlatılması
Ayıplı Mal
Madde 4. - Ambalajında, etiketinde, tanıtma ve kullanma
kılavuzunda ya da reklam ve ilânlarında yer alan veya satıcı
tarafından bildirilen veya standardında veya teknik
düzenlemesinde tespit edilen nitelik veya niteliği etkileyen
niceliğine aykırı olan ya da tahsis veya kullanım amacı
bakımından değerini veya tüketicinin ondan beklediği
faydaları azaltan veya ortadan kaldıran maddi, hukuki veya
ekonomik eksiklikler içeren mallar, ayıplı mal olarak kabul
edilir.
Tüketici, malın teslimi tarihinden itibaren otuz gün
içerisinde ayıbı satıcıya bildirmekle yükümlüdür. Tüketici
bu durumda, bedel iadesini de içeren sözleşmeden dönme,
malın ayıpsız misliyle değiştirilmesi veya ayıp oranında
bedel indirimi ya da ücretsiz onarım isteme haklarına
sahiptir. Satıcı, tüketicinin tercih ettiği bu talebi yerine
getirmekle yükümlüdür. Tüketici bu seçimlik haklarından biri
ile birlikte ayıplı malın neden olduğu ölüm ve/veya
yaralanmaya yol açan ve/veya kullanımdaki diğer mallarda
zarara neden olan hallerde imalatçı-üreticiden tazminat
isteme hakkına da sahiptir.
İmalatçı-üretici, satıcı, bayi, acente, ithalatçı ve 10 uncu
maddenin beşinci fıkrasına göre kredi veren ayıplı maldan ve
tüketicinin bu maddede yer alan seçimlik haklarından dolayı
müteselsilen sorumludur. Ayıplı malın neden olduğu zarardan
dolayı birden fazla kimse sorumlu olduğu takdirde bunlar
müteselsilen sorumludurlar. Satılan malın ayıplı olduğunun
bilinmemesi bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Bu madde ile ayıba karşı sorumlu tutulanlar, ayıba karşı
daha uzun bir süre ile sorumluluk üstlenmemişlerse, ayıplı
maldan sorumluluk, ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa bile
malın tüketiciye teslimi tarihinden itibaren iki yıllık
zamanaşımına tabidir. Bu süre konut ve tatil amaçlı taşınmaz
mallarda beş yıldır. Ayıplı malın neden olduğu her türlü
zararlardan dolayı yapılacak talepler ise üç yıllık
zamanaşımına tabidir. Bu talepler zarara sebep olan malın
piyasaya sürüldüğü günden başlayarak on yıl sonra ortadan
kalkar. Ancak, satılan malın ayıbı, tüketiciden satıcının
ağır kusuru veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı süresinden
yararlanılamaz.
Ayıplı malın neden olduğu zararlardan sorumluluğa ilişkin
hükümler dışında, ayıplı olduğu bilinerek satın alınan
mallar hakkında yukarıdaki hükümler uygulanmaz.
Satışa sunulacak ayıplı mal üzerine ya da ambalajına,
imalatçı veya satıcı tarafından tüketicinin kolaylıkla
okuyabileceği şekilde ?özürlüdür? ibaresini içeren bir
etiket konulması zorunludur. Yalnızca ayıplı mal satılan
veya bir kat ya da reyon gibi bir bölümü sürekli olarak
ayıplı mal satışına, tüketicinin bilebileceği şekilde tahsis
edilmiş yerlerde bu etiketin konulma zorunluluğu yoktur.
Malın ayıplı olduğu hususu, tüketiciye verilen fatura, fiş
veya satış belgesi üzerinde gösterilir.
Güvenli olmayan mallar, piyasaya özürlüdür etiketiyle dahi
arz edilemez. Bu ürünlere, 4703 sayılı Ürünlere İlişkin
Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun
hükümleri uygulanır.
Bu hükümler, mal satışına ilişkin her türlü tüketici
işleminde de uygulanır.
Ayıplı Hizmet
MADDE 4/A. ? (4822. Değ) Sağlayıcı tarafından bildirilen
reklam ve ilânlarında veya standardında veya teknik
kuralında tespit edilen nitelik veya niteliği etkileyen
niceliğine aykırı olan ya da yararlanma amacı bakımından
değerini veya tüketicinin ondan beklediği faydaları azaltan
veya ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik
eksiklikler içeren hizmetler, ayıplı hizmet olarak kabul
edilir.
Tüketici, hizmetin ifa edildiği tarihten itibaren otuz gün
içerisinde bu ayıbı sağlayıcıya bildirmekle yükümlüdür.
Tüketici bu durumda, sözleşmeden dönme, hizmetin yeniden
görülmesi veya ayıp oranında bedel indirimi haklarına
sahiptir. Tüketicinin sözleşmeyi sona erdirmesi, durumun
gereği olarak haklı görülemiyorsa, bedelden indirim ile
yetinilir. Tüketici, bu seçimlik haklarından biri ile
birlikte 4 üncü maddede belirtilen şartlar çerçevesinde
tazminat da isteyebilir. Sağlayıcı, tüketicinin seçtiği bu
talebi yerine getirmekle yükümlüdür.
Sağlayıcı, bayi, acente ve 10 uncu maddenin beşinci
fıkrasına göre kredi veren, ayıplı hizmetten ve ayıplı
hizmetin neden olduğu her türlü zarardan ve tüketicinin bu
maddede yer alan seçimlik haklarından dolayı müteselsilen
sorumludur. Sunulan hizmetin ayıplı olduğunun bilinmemesi bu
sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Daha uzun bir süre için garanti verilmemiş ise, ayıp daha
sonra ortaya çıkmış olsa bile ayıplı hizmetten dolayı
yapılacak talepler hizmetin ifasından itibaren iki yıllık
zamanaşımına tabidir. Ayıplı hizmetin neden olduğu her türlü
zararlardan dolayı yapılacak talepler ise üç yıllık
zamanaşımına tabidir. Ancak, sunulan hizmetin ayıbı,
tüketiciden sağlayıcının ağır kusuru veya hile ile
gizlenmişse zamanaşımı süresinden yararlanılamaz.
Ayıplı hizmetin neden olduğu zararlardan sorumluluğa ilişkin
hükümler dışında, ayıplı olduğu bilinerek edinilen hizmetler
hakkında yukarıdaki hükümler uygulanmaz.
Bu hükümler, hizmet sağlamaya ilişkin her türlü tüketici
işleminde de uygulanır.
Satıştan Kaçınma
Madde 5. ? (4822. Değ) Üzerinde ?numunedir? veya ?satılık
değildir? ibaresi bulunmayan bir malın; ticarî bir kuruluşun
vitrininde, rafında veya açıkça görülebilir herhangi bir
yerinde teşhir edilmesi halinde satıcı bu malların
satışından kaçınamaz.
Hizmet sağlamada da haklı bir sebep olmaksızın kaçınılamaz.
Aksine bir teamül, ticarî örf veya adet yoksa, satıcı bir
mal veya hizmetin satışını o mal veya hizmetin kendisi
tarafından belirlenen miktar, sayı veya ebat gibi koşullara
ya da başka bir mal veya hizmetin satın alınmasına bağlı
kılamaz.
Diğer mal satışı ve hizmet sağlama sözleşmelerinde de bu
hüküm uygulanır.
Sözleşmedeki Haksız Şartlar
Madde 6. ? (4822. Değ) Satıcı veya sağlayıcının tüketiciyle
müzakere etmeden, tek taraflı olarak sözleşmeye koyduğu,
tarafların sözleşmeden doğan hak ve yükümlülüklerinde iyi
niyet kuralına aykırı düşecek biçimde tüketici aleyhine
dengesizliğe neden olan sözleşme koşulları haksız şarttır.
Taraflardan birini tüketicinin oluşturduğu her türlü
sözleşmede yer alan haksız şartlar tüketici için bağlayıcı
değildir.
Eğer bir sözleşme şartı önceden hazırlanmışsa ve özellikle
standart sözleşmede yer alması nedeniyle tüketici içeriğine
etki edememişse, o sözleşme şartının tüketiciyle müzakere
edilmediği kabul edilir.
Sözleşmenin bütün olarak değerlendirilmesinden, standart
sözleşme olduğu sonucuna varılırsa, bu sözleşmedeki bir
şartın belirli unsurlarının veya münferit bir hükmünün
müzakere edilmiş olması, sözleşmenin kalan kısmına bu
maddenin uygulanmasını engellemez.
Bir satıcı veya sağlayıcı, bir standart şartın münferiden
tartışıldığını ileri sürüyorsa, bunu ispat yükü ona aittir.
6/A, 6/B, 6/C, 7, 9, 9/A, 10, 10/A ve 11/A maddelerinde
yazılı olarak düzenlenmesi öngörülen tüketici sözleşmeleri
en az oniki punto ve koyu siyah harflerle düzenlenir ve
sözleşmede bulunması gereken şartlardan bir veya birkaçının
bulunmaması durumunda eksiklik sözleşmenin geçerliliğini
etkilemez. Bu eksiklik satıcı veya sağlayıcı tarafından
derhal giderilir.
Bakanlık standart sözleşmelerde yer alan haksız şartların
tespit edilmesine ve bunların sözleşme metninden
çıkartılmasının sağlanmasına ilişkin usul ve esasları
belirler.
Taksitle Satış
MADDE 6/A. ? (4822. Değ) Taksitle satış, satım bedelinin en
az iki taksitle ödendiği ve malın veya hizmetin sözleşmenin
düzenlendiği anda teslim veya ifa edildiği satım türüdür.
Taksitle satış sözleşmesinin yazılı şekilde yapılması
zorunludur. Sözleşmede bulunması gereken asgari koşullar
aşağıda gösterilmiştir:
a) Tüketicinin ve satıcı veya sağlayıcının isim, unvan,
açık adresleri ve varsa erişim bilgileri,
b) Malın veya hizmetin Türk Lirası olarak vergiler
dahil peşin satış fiyatı,
c) Vadeye göre faiz ile birlikte ödenecek Türk Lirası
olarak toplam satış fiyatı,
d) Faiz miktarı, faizin hesaplandığı yıllık oran ve
sözleşmede belirlenen faiz oranının yüzde otuz fazlasını
geçmemek üzere gecikme faizi oranı,
e) Peşinat tutarı,
f) Ödeme planı,
g) Borçlunun temerrüde düşmesinin hukuki sonuçları.
Satıcı veya sağlayıcı, bu bilgilerin sözleşmede yer almasını
sağlamak ve taraflar arasında akdedilen sözleşmenin bir
nüshasını tüketiciye vermekle yükümlüdür. Sözleşmeden ayrı
olarak kıymetli evrak niteliğinde senet düzenlenecekse, bu
senet, her bir taksit ödemesi için ayrı ayrı olacak şekilde
ve sadece nama yazılı olarak düzenlenir. Aksi takdirde,
kambiyo senedi geçersizdir.
Taksitle satışlarda; tüketici, borçlandığı toplam miktarı
önceden ödeme hakkına sahiptir. Tüketici aynı zamanda, bir
taksit miktarından az olmamak şartıyla bir veya birden fazla
taksit ödemesinde bulunabilir. Her iki durumda da satıcı,
ödenen miktara göre gerekli faiz indirimini yapmakla
yükümlüdür.
Satıcı veya sağlayıcı, taksitlerden birinin veya birkaçının
ödenmemesi halinde kalan borcun tümünün ifasını talep etme
hakkını saklı tutmuşsa, bu hak; ancak satıcının veya
sağlayıcının bütün edimlerini ifa etmiş olması durumunda ve
tüketicinin birbirini izleyen en az iki taksidi ödemede
temerrüde düşmesi ve ödenmeyen taksit toplamının satış
bedelinin en az onda biri olması halinde kullanılabilir.
Ancak satıcının veya sağlayıcının bu hakkını kullanabilmesi
için en az bir hafta süre vererek muacceliyet uyarısında
bulunması gerekir.
Sözleşme şartları tüketici aleyhine hiçbir şekilde
değiştirilemez.
Devre Tatil
MADDE 6/B. ? (4822. Değ) Devre tatil sözleşmeleri, en az üç
yıl süre için yapılan ve bu süre zarfında yıl içinde,
belirli veya belirlenebilecek ve bir haftadan az olmayacak
bir dönem için bir veya daha fazla sayıdaki taşınmazın
kullanım hakkının devri ya da devri taahhüdünü içeren ve bir
nüshasının tüketiciye verilmesi zorunlu, yazılı sözleşme ya
da sözleşmeler grubudur.
Devre tatil sözleşmelerine ilişkin usul ve esasları Bakanlık
belirler.
Paket Tur
MADDE 6/C. ? (4822. Değ) Paket tur sözleşmeleri; ulaştırma,
konaklama ve bunlara yardımcı sayılmayan diğer turistik
hizmetlerin en az ikisinin birlikte, her şeyin dahil olduğu
fiyatla satılan veya satış taahhüdü yapılan ve hizmeti
yirmidört saatten uzun bir süreyi kapsayan veya gecelik
konaklamayı içeren ve bir nüshasının tüketiciye verilmesi
zorunlu, önceden düzenlenmiş yazılı sözleşmelerdir.
Paket tur sözleşmelerine ilişkin usul ve esasları Bakanlık
belirler.
Kampanyalı Satışlar
Madde 7. ? (4822. Değ) Kampanyalı satış, gazete, radyo,
televizyon ilânı ve benzeri yollarla tüketiciye duyurularak
düzenlenen kampanyalara iştirakçi kabul edilmesi ve malın
veya hizmetin daha sonra teslim veya ifa edilmesi suretiyle
yapılan satımdır.
Kampanyalı satışlar Bakanlığın izni ile yapılır. Bakanlık
hangi tür satışların izne tabi olacağını, ön ödeme, taksit
miktarı, teslim süresi, üretici firma garantisi, yatırılacak
teminat ile kampanyalı satışlarda uyulması gereken usul ve
esasları tespit eder.
İlan ve taahhüt edilen mal veya hizmetin teslimatının veya
ifasının hiç ya da gereği gibi yapılmaması durumunda,
satıcı, sağlayıcı, bayi, acente, imalatçı-üretici, ithalatçı
ve 10 uncu maddenin beşinci fıkrasına göre kredi veren
müteselsilen sorumludur.
Tüketici kampanyadan ayrılmaya karar verdikten sonra
kampanyayı düzenleyen, mal veya hizmetin tüketiciye teslim
tarihini geçmemek şartıyla tüketicinin o ana kadar ödediği
tüm bedeli ödemekle yükümlüdür.
Kampanyayı düzenleyen, kampanyalı satışlarda düzenlenecek
yazılı sözleşmede, 6/A maddesinin ikinci fıkrasında
belirtilen bilgilere ek olarak ?kampanya bitiş tarihi? ve
?mal veya hizmetin teslim veya yerine getirilme tarih ve
şekli?ne ilişkin bilgileri de içeren sözleşmenin bir
nüshasını tüketiciye vermek zorundadır.
Sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça, ön ödeme tutarı, mal
veya hizmetin satış bedelinin yüzde kırkından fazla olamaz.
Kampanyalı satışlarda malın teslim ya da hizmetin ifa süresi
on iki ayı aşamaz. Konut ve tatil amaçlı taşınmaz mallar
için bu süre otuz aydır.
Tüketicinin ödemeye ilişkin tüm edimlerini yerine getirmesi
durumunda, malın teslimi ya da hizmetin ifası, ödemenin
bitimini takiben en geç bir ay içinde yapılmak zorundadır.
Kampanyalı taksitle satışlarda 6/A maddesi hükümleri de
uygulanır.
Madde 8. ? (4822. Değ) Kapıdan satış; işyeri, fuar, panayır
gibi satış mekanları dışında yapılan satımlardır.
Bakanlık, kapıdan satış yapacaklarda aranılacak nitelikleri,
bu Kanuna tabi olan ve olmayan kapıdan satışları ve kapıdan
satışlara ilişkin uygulama usul ve esaslarını belirler.
Bu tür satışlarda; tüketici, teslim aldığı tarihten itibaren
yedi gün içinde malı kabul etmekte veya hiçbir gerekçe
göstermeden ve hiçbir yükümlülük altına girmeden reddetmekte
serbesttir. Hizmetlerin satımında ise bu süre, sözleşmenin
imzalandığı tarihten itibaren başlar. Bu süre dolmadan
satıcı veya sağlayıcı, kapıdan satış işlemine konu mal veya
hizmet karşılığında tüketiciden herhangi bir isim altında
ödeme yapmasını veya borç altına sokan herhangi bir belge
vermesini isteyemez. Satıcı, cayma bildirimi kendisine
ulaştığı andan itibaren yirmi gün içerisinde malı geri
almakla yükümlüdür.
Tüketici, malın mutat kullanımı sebebiyle meydana gelen
değişiklik ve bozulmalarından sorumlu değildir.
Taksitle yapılan kapıdan satışlarda 6/A maddesi, kampanyalı
kapıdan satışlarda 7 nci madde hükümleri ayrıca uygulanır.
Kapıdan Satışlarda Satıcının ve Sağlayıcının Yükümlülüğü
Madde 9. ? (4822. Değ) Kapıdan satış sözleşmelerinde,
sözleşmede bulunması gereken diğer unsurlara ilave olarak
mal veya hizmetin nitelik ve niceliğine ilişkin açıklayıcı
bilgiler, cayma bildiriminin yapılacağı açık adres ve en az
on altı punto ve koyu siyah harflerle yazılmış aşağıdaki
ibare yer almak zorundadır:
Tüketicinin hiçbir hukuki ve cezai sorumluluk üstlenmeksizin
ve hiçbir gerekçe göstermeksizin teslim aldığı veya
sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren yedi gün
içerisinde malı veya hizmeti reddederek sözleşmeden cayma
hakkının var olduğunu ve cayma bildiriminin
satıcı/sağlayıcıya ulaşması tarihinden itibaren malı geri
almayı taahhüt ederiz.
Tüketici, sahip olduğu haklarının da yazılı bulunduğu
sözleşmeyi imzalar ve kendi el yazısı ile tarihini yazar.
Satıcı veya sağlayıcı, bu bilgilerin sözleşmede yer almasını
sağlamak ve taraflar arasında akdedilen sözleşmenin bir
nüshasını tüketiciye vermekle yükümlüdür.
Bu madde hükümlerine göre düzenlenmiş bir sözleşmenin ve
malın tüketiciye teslim edildiğini ispat satıcıya veya
sağlayıcıya aittir. Aksi takdirde, tüketici cayma hakkını
kullanmak için yedi günlük süre ile bağlı değildir.
Mesafeli Sözleşmeler
MADDE 9/A. ? (4822. Değ) Mesafeli sözleşmeler; yazılı,
görsel, telefon ve elektronik ortamda veya diğer iletişim
araçları kullanılarak ve tüketicilerle karşı karşıya
gelinmeksizin yapılan ve malın veya hizmetin tüketiciye
anında veya sonradan teslimi veya ifası kararlaştırılan
sözleşmelerdir.
Mesafeli satış sözleşmesinin akdinden önce, ayrıntıları
Bakanlıkça çıkarılacak tebliğle belirlenecek bilgilerin
tüketiciye verilmesi zorunludur. Tüketici, bu bilgileri
edindiğini yazılı olarak teyit etmedikçe sözleşme
akdedilemez. Elektronik ortamda yapılan sözleşmelerde teyid
işlemi, yine elektronik ortamda yapılır.
Satıcı ve sağlayıcı, tüketicinin siparişi kendisine ulaştığı
andan itibaren otuz gün içerisinde edimini yerine getirir.
Bu süre, tüketiciye daha önceden yazılı olarak bildirilmek
koşuluyla en fazla on gün uzatılabilir.
Satıcı veya sağlayıcı elektronik ortamda tüketiciye teslim
edilen gayri maddî malların veya sunulan hizmetlerin
teslimatının ayıpsız olarak yapıldığını ispatla yükümlüdür.
Cayma hakkı süresince sözleşmeye konu olan mal veya hizmet
karşılığında tüketiciden herhangi bir isim altında ödeme
yapmasının veya borç altına sokan herhangi bir belge
vermesinin istenemeyeceğine ilişkin hükümler dışında kapıdan
satışlara ilişkin hükümler mesafeli sözleşmelere de
uygulanır.
Satıcı veya sağlayıcı cayma bildiriminin kendisine ulaştığı
tarihten itibaren on gün içinde almış olduğu bedeli,
kıymetli evrakı ve tüketiciyi bu hukukî işlemden dolayı borç
altına sokan her türlü belgeyi iade etmek ve yirmi gün
içerisinde de malı geri almakla yükümlüdür.
Tüketici Kredisi
Madde 10. ? (4822. Değ) Tüketici kredisi, tüketicilerin bir
mal veya hizmet edinmek amacıyla kredi verenden nakit olarak
aldıkları kredidir.
Tüketici kredisi sözleşmesinin yazılı olarak yapılması ve bu
sözleşmenin bir nüshasının tüketiciye verilmesi zorunludur.
Taraflar arasında akdedilen sözleşmede öngörülen kredi
şartları, sözleşme süresi içerisinde tüketici aleyhine
değiştirilemez.
Sözleşmede;
a) Tüketici kredisi tutarı,
b) Faiz ve diğer unsurlarla birlikte toplam borç tutarı,
c) Faizin hesaplandığı yıllık oran,
d) Ödeme tarihleri, anapara, faiz, fon ve diğer masrafların
ayrı ayrı belirtildiği ödeme planı,
e) İstenecek teminatlar,
f) Akdi faiz oranının yüzde otuz fazlasını geçmemek üzere
gecikme faizi oranı,
g) Borçlunun temerrüde düşmesinin hukuki sonuçları,
h) Kredinin vadesinden önce kapatılmasına ilişkin
şartlar,
i) Kredinin yabancı para birimi cinsinden
kullandırılması durumunda, geri ödemeye ilişkin taksitlerin
ve toplam kredi tutarının hesaplanmasında, hangi tarihteki
kurun dikkate alınacağına ilişkin şartlar, yer alır.
Kredi veren, taksitlerden birinin veya birkaçının ödenmemesi
halinde kalan borcun tümünün ifasını talep etme hakkını
saklı tutmuşsa, bu hak; ancak kredi verenin bütün edimlerini
ifa etmiş olması durumunda ve tüketicinin birbirini izleyen
en az iki taksidi ödemede temerrüde düşmesi halinde
kullanılabilir. Ancak kredi verenin bu hakkını
kullanabilmesi için en az bir hafta süre vererek muacceliyet
uyarısında bulunması gerekir. Tüketici kredisinin teminatı
olarak şahsi teminat verildiği hallerde, kredi veren, asıl
borçluya başvurmadan, kefilden borcun ifasını isteyemez.
Tüketici, kredi verene borçlandığı toplam miktarı önceden
ödeyebileceği gibi aynı zamanda vadesi gelmemiş bir ya da
birden çok taksit ödemesinde de bulunabilir. Her iki durumda
da kredi veren, ödenen miktara göre gerekli faiz ve komisyon
indirimini yapmakla yükümlüdür. Bakanlık ödenen miktara göre
gerekli faiz ve komisyon indiriminin ne oranda yapılacağının
usul ve esaslarını belirler.
Kredi verenin, tüketici kredisini, belirli marka bir mal
veya hizmet satın alınması ya da belirli bir satıcı veya
sağlayıcı ile yapılacak satış sözleşmesi şartı ile vermesi
durumunda satılan malın veya hizmetin hiç ya da zamanında
teslim veya ifa edilmemesi halinde kredi veren tüketiciye
karşı satıcı veya sağlayıcı ile birlikte müteselsilen
sorumlu olur.
Kredi verenin ödemeleri bir kıymetli evraka bağlaması ya da
krediyi kıymetli evrak kabul etmek suretiyle teminat altına
alması yasaktır.
Bu yasağa rağmen tüketiciden bir kıymetli evrak alınacak
olursa, tüketici bu kıymetli evrakı kredi verenden geri
istemek hakkına sahiptir. Ayrıca, kredi veren kıymetli
evrakın ciro edilmesi sebebiyle tüketicinin uğradığı zararı
tazmin etmekle yükümlüdür.
Kredi Kartları
MADDE 10/A. ? (4822. Değ) Kredi kartı ile mal veya hizmet
alımı sonucu nakdi krediye dönüşen veya kredi kartı ile
nakit çekim suretiyle kullanılan krediler de 10 uncu madde
hükümlerine tabidir. Ancak, bu tür krediler hakkında 10 uncu
maddenin ikinci fıkrasının (a), (b), (h) ve (ı) bentleri ile
dördüncü fıkra hükmü uygulanmaz.
Kredi veren tarafından tüketiciye gönderilen dönemsel hesap
özetleri, 10 uncu maddenin ikinci fıkrasının (d) bendinde
öngörülen ödeme planı hükmündedir. Dönemsel hesap özetinde
yer alan asgari ödeme tutarının vadesinde ödenmemesi
halinde; tüketici, 10 uncu maddenin (f) bendinde yer alan
gecikme faizi dışında herhangi bir isim altında yükümlülük
altına sokulamaz.
Kredi veren faiz artırımını otuz gün önceden tüketiciye
bildirmek zorundadır. Kredi veren tarafından artırılan faiz
oranı geriye dönük olarak uygulanamaz. Tüketici bildirim
tarihinden itibaren en geç altmış gün içinde tüm borcu
ödeyip kredi kullanmaya son verdiği takdirde faiz artışından
etkilenmez.
Mal veya hizmetin kredi kartı ile satın alındığı durumlarda,
satıcı veya sağlayıcı, tüketiciden komisyon veya benzeri bir
isim altında ilave ödemede bulunmasını isteyemez.
Süreli Yayınlar
Madde 11. ? (4822. Değ) Süreli yayın kuruluşlarınca
düzenlenen ve her ne amaç ve şekilde olursa olsun, bilet,
kupon, iştirak numarası, oyun, çekiliş ve benzeri yollarla
süreli yayın dışında ikinci bir ürün ve/veya hizmetin
verilmesinin taahhüt edildiği durumlarda; kitap, dergi,
ansiklopedi, afiş, bayrak, poster, sözlü veya görüntülü
manyetik bant veya optik disk gibi süreli yayıncılık
amaçlarına aykırı olmayan kültürel ürünler dışında hiçbir
mal ya da hizmetin taahhüdü ve dağıtımı yapılamaz. Bu amaçla
kampanya düzenlenmesi halinde, kampanya süresi altmış günü
geçemez. Kampanya konusu mal veya hizmet bedelinin bir
bölümünün tüketici tarafından karşılanması istenemez.
Süreli yayın kuruluşu, kampanyaya ait reklam ve ilânlarında,
kampanya konusu mal veya hizmetin Türkiye genelinde teslim
ve ifa tarihlerine ilişkin programını ilân etmek ve kampanya
konusu mal veya hizmetin teslim ve ifasını, kampanyanın
bitiminden itibaren otuz gün içinde yerine getirmek
zorundadır.
Kampanya süresince, süreli yayının satış fiyatı, ikinci ürün
olarak verilmesi taahhüt edilen mal veya hizmetin yol açtığı
maliyet artışı nedeniyle artırılamaz. Kampanya konusu mal
veya hizmet taahhüdü ve dağıtımı bölünerek yapılamayacağı
gibi, bu mal veya hizmetin ayrılmaz ya da tamamlayıcı
parçaları da ayrı bir kampanya konusu haline getirilemez. Bu
Kanunun uygulamasında, ikinci ürün olarak verilmesi taahhüt
edilen her bir mal veya hizmete ilişkin işlemler bağımsız
bir kampanya olarak kabul edilir.
Süreli yayın kuruluşları tarafından düzenlenmeyen, ancak
süreli yayınla doğrudan veya dolaylı irtibatlandırılan
kampanyalar da bu hükümlere tabidir.
Abonelik Sözleşmeleri
MADDE 11/A. ? (4822. Değ) Her türlü abonelik sözleşmelerine
taraf olan tüketiciler, isteklerini satıcıya yazılı olarak
bildirmek kaydıyla aboneliklerine tek taraflı son
verebilirler.
Satıcı tüketicinin aboneliğe son verme isteğini, yazılı
bildirimin kendisine ulaştığı tarihten itibaren en geç yedi
gün içinde yerine getirmekle yükümlüdür.
Süreli yayın aboneliğine son verme isteği ise; yazılı
bildirimin satıcıya ulaştığı tarihten itibaren günlük
yayınlarda onbeş gün, haftalık yayınlarda bir ay, aylık
yayınlarda üç ay sonra yürürlüğe girer. Daha uzun süreli
yayınlarda ise, bildirimden sonraki ilk yayını müteakiben
yürürlüğe konulur.
Satıcı, abone ücretinin geri kalan kısmını hiçbir kesinti
yapmaksızın onbeş gün içinde iade etmekle yükümlüdür.
Fiyat Etiketi
Madde 12. ? (4822. Değ) Perakende satışa arz edilen malların
veya ambalajlarının yahut kaplarının üzerine kolaylıkla
görülebilir, okunabilir şekilde o malla ilgili tüm vergiler
dahil fiyat, üretim yeri ve ayırıcı özelliklerini içeren
etiket konulması, etiket konulması mümkün olmayan hallerde
aynı bilgileri kapsayan listelerin görülebilecek şekilde
uygun yerlere asılması zorunludur.
Hizmetlerin tarife ve fiyatlarını gösteren listeler de
birinci fıkraya göre düzenlenerek asılır.
Etiket, fiyat ve tarife listelerinde belirtilen fiyat ile
kasa fiyatı arasında fark olması durumunda tüketici lehine
olan fiyat üzerinden satış yapılır.
Fiyatı; Bakanlar Kurulu, kamu kurum ve kuruluşları veya kamu
kurumu niteliğinde meslek kuruluşları tarafından belirlenen
mal veya hizmetlerin, belirlenen bu fiyatın üzerinde bir
fiyatla satışa sunulması yasaktır.
Bakanlık, etiket ve tarife listelerinin şeklini, içeriğini,
usul ve esaslarını bir yönetmelikle düzenler. Bakanlık ve
belediyeler, bu madde hükümlerinin uygulanması ve
izlenmesine ilişkin işleri yürütmekle ayrı ayrı
görevlidirler.
Garanti Belgesi
Madde 13. ? (4822) İmalatçı veya ithalatçılar ithal
ettikleri veya ürettikleri sanayi malları için Bakanlıkça
onaylı garanti belgesi düzenlemek zorundadır. Mala ilişkin
faturanın tarih ve sayısını içeren garanti belgesinin
tekemmül ettirilerek tüketiciye verilmesi sorumluluğu
satıcı, bayi veya acenteye aittir. Garanti süresi malın
teslim tarihinden itibaren başlar ve asgari iki yıldır.
Ancak, özelliği nedeniyle bazı malların garanti şartları,
Bakanlıkça başka bir ölçü birimi ile belirlenebilir.
Satıcı; garanti belgesi kapsamındaki malların, garanti
süresi içerisinde arızalanması halinde malı işçilik masrafı,
değiştirilen parça bedeli ya da başka herhangi bir ad
altında hiçbir ücret talep etmeksizin tamir ile yükümlüdür.
Tüketici onarım hakkını kullanmışsa, garanti süresi
içerisinde sık arızalanması nedeniyle maldan
yararlanamamanın süreklilik arz etmesi veya tamiri için
gereken azami sürenin aşılması veya tamirinin mümkün
bulunmadığının anlaşılması hallerinde, 4 üncü maddede yer
alan diğer seçimlik haklarını kullanabilir. Satıcı bu talebi
reddedemez. Tüketicinin bu talebinin yerine getirilmemesi
durumunda satıcı, bayi, acente, imalatçı-üretici ve
ithalatçı müteselsilen sorumludur.
Tüketicinin malı kullanım kılavuzunda yer alan hususlara
aykırı kullanmasından kaynaklanan arızalar, iki ve üçüncü
fıkra hükümleri kapsamı dışındadır.
Bakanlık, hangi sanayi mallarının garanti belgesi ile
satılmak zorunda bulunduğunu ve bu malların arızalarının
tamiri için gereken azami süreleri Türk Standartları
Enstitüsünün görüşünü alarak tespit ve ilânla görevlidir.
Tanıtma ve Kullanma Kılavuzu
Madde 14. ? (4822. Değ) Yurt içinde üretilen veya ithal
edilen sanayi mallarının tanıtım, kullanım, bakım ve basit
onarımına ilişkin Türkçe kılavuzla ve gerektiğinde
uluslararası sembol ve işaretleri kapsayan etiketle
satılması zorunludur.
Bakanlık, sanayi mallarından hangilerinin tanıtma ve
kullanım kılavuzu ve etiket ile satılmak zorunda bulunduğunu
ve bunlarda bulunması gereken asgari unsurları Türk
Standartları Enstitüsünün görüşünü alarak tespit ve ilânla
görevlidir.
Satış Sonrası Hizmetler
Madde 15. ? (4822. Değ) İmalatçı veya ithalatçılar,
sattıkları, ürettikleri veya ithal ettikleri sanayi malları
için o malın Bakanlıkça tespit ve ilân edilen kullanım ömrü
süresince, yeterli teknik personel ve yedek parça stoku
bulundurmak suretiyle bakım ve onarım hizmetlerini sunmak
zorundadırlar.
İmalatçı veya ithalatçıların bulundurmaları gereken yedek
parça stok miktarı Bakanlıkça belirlenir.
İthalatçının herhangi bir şekilde ticari faaliyetinin sona
ermesi halinde, kullanım ömrü süresince bakım ve onarım
hizmetlerini, o malın yeni ithalatçısı sunmak zorundadır.
Bakanlık, hangi mallar için servis istasyonları kurulmasının
zorunlu olduğu ile servis istasyonlarının kuruluş ve
işleyişine dair usul ve esasları Türk Standartları
Enstitüsünün görüşünü alarak tespit ve ilânla görevlidir.
Garanti belgesiyle satılmak zorunda olan bir sanayi malının
garanti süresi sonrasında arızalanması durumunda, o malın
Bakanlıkça belirlenen azami tamir süresi içerisinde onarımı
zorunludur.
Ticari Reklamlar ve İlanlar
Madde 16. ? (4822. Değ) Ticari reklam ve ilânların
kanunlara, Reklam Kurulunca belirlenen ilkelere, genel
ahlaka, kamu düzenine, kişilik haklarına uygun, dürüst ve
doğru olmaları esastır.
Tüketiciyi aldatıcı, yanıltıcı veya onun tecrübe ve bilgi
noksanlıklarını istismar edici, tüketicinin can ve mal
güvenliğini tehlikeye düşürücü, şiddet hareketlerini ve suç
işlemeyi özendirici, kamu sağlığını bozucu, hastaları,
yaşlıları, çocukları ve özürlüleri istismar edici reklam ve
ilânlar ve örtülü reklam yapılamaz.
Aynı ihtiyaçları karşılayan ya da aynı amaca yönelik rakip
mal ve hizmetlerin karşılaştırmalı reklamları yapılabilir.
Reklam veren, ticari reklam veya ilânda yer alan somut
iddiaları ispatla yükümlüdür.
Reklam verenler, reklamcılar ve mecra kuruluşları bu madde
hükümlerine uymakla yükümlüdürler.
Reklam Kurulu
Madde 17. ? (4822. Değ) Ticari reklam ve ilânlarda uyulması
gereken ilkeleri belirlemek, bu ilkeler çerçevesinde ticari
reklam ve ilânları incelemek ve inceleme sonucuna göre, 16
ncı madde hükümlerine aykırı reklam ve ilânları üç aya kadar
tedbiren durdurma ve/veya durdurma ve/veya aynı yöntemle
düzeltme ve/veya para cezası verme hususlarında görevli bir
Reklam Kurulu oluşturulur. Reklam Kurulu kararları
Bakanlıkça uygulanır.
Reklam Kurulu, ticari reklam ve ilânlarda uyulması gereken
ilkeleri belirlemede; ülke koşullarının yanı sıra,
reklamcılık alanında evrensel kabul görmüş tanım ve
kuralları da dikkate alır.
Başkanlığı, Bakanın görevlendireceği ilgili Genel Müdür
tarafından yürütülen Reklam Kurulu;
a) Bakanlıkça ilgili Genel Müdür Yardımcıları arasından
görevlendirilecek bir üye,
b) Adalet Bakanlığınca, bu Bakanlıkta idari görevlerde
çalışan hakimler arasından görevlendirilecek bir üye,
c) Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunca görevlendirilecek
reklam konusunda uzman bir üye,
d) Yükseköğretim Kurulunun reklamcılık alanında uzman
üniversite öğretim elemanları arasından seçeceği bir üye,
e) Türk Tabibleri Birliği Merkez Konseyinin görevlendireceği
doktor bir üye,
f) Türkiye Barolar Birliğinin görevlendireceği avukat bir
üye,
g) Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin değişik
sektörlerden görevlendireceği dört üye,
h) Türkiye'deki tüm gazeteciler derneklerinin kendi
aralarından seçeceği bir üye,
j) Reklamcılar derneklerinin veya varsa üst
kuruluşlarının seçeceği bir üye,
k) Tüketici Konseyinin Konseye katılan tüketici örgütü
temsilcileri arasından seçeceği veya üst örgütlerinin
görevlendireceği bir üye,
l) Türkiye Ziraat Odaları Birliğinin görevlendireceği
bir üye,
m) Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfederasyonunun
görevlendireceği bir üye,
n) Türk Standartları Enstitüsünden bir üye,
o) Diyanet İşleri Başkanlığından bir üye,
p) Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğinden bir üye,
q) İşçi sendikaları konfederasyonlarından bir üye,
r) Memur sendikaları konfederasyonlarından bir üye,
s) Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve
Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliğinin görevlendireceği
bir üye,
t) Ankara, İstanbul ve İzmir Büyükşehir
Belediyelerinin kendi aralarından seçeceği bir üye,
u) Türk Eczacılar Birliğinden bir üye,
v) Türk Diş Hekimleri Birliğinden bir üye, olmak üzere
yirmibeş üyeden oluşur.
Kurul üyelerinin görev süreleri üç yıldır. Süresi bitenler
yeniden görevlendirilebilir veya seçilebilir. Üyelikler
herhangi bir sebeple boşaldığı takdirde boşalan yerlere
üçüncü fıkra esasları dahilinde bir ay içerisinde
görevlendirme veya seçim yapılır.
Kurul en az ayda bir defa veya ihtiyaç duyulduğu her zaman
Başkanın çağrısı üzerine toplanır.
Kurul, Başkan dahil en az ondört üyenin hazır bulunması ile
toplanır ve toplantıya katılanların çoğunluğu ile karar
verir.
Kurul, gerekli görülen hallerde sürekli ve geçici olarak
görev yapmak üzere özel ihtisas komisyonları kurabilir.
Kurulun bu komisyonlarda görev yapmasını uygun göreceği kamu
personeli, ilgili kamu kuruluşlarınca görevlendirilir.
Kurul üyeleri ile özel ihtisas komisyonu üyelerinden kamu
görevlisi olanlara verilecek huzur hakkı ile kamu görevlisi
olmayan kurul üyelerine ödenecek huzur ücreti Maliye
Bakanlığının uygun görüşü alınarak Bakanlıkça belirlenir.
Kurulun sekretarya hizmetleri Bakanlık tarafından yerine
getirilir.
Reklam Kurulu kararları, tüketicilerin bilgilendirilmesi,
aydınlatılması ve ekonomik çıkarlarının korunması amacıyla
Reklam Kurulu Başkanlığınca açıklanır.
Reklam Kurulunun görevleri, kuruluş, çalışma usul ve
esasları ile sekretarya hizmetlerinin ne suretle yerine
getirileceği Bakanlık tarafından çıkarılacak bir
yönetmelikle belirlenir.
Zararlı ve Tehlikeli Mal ve Hizmetler
Madde 18. ? (4822) Tüketicinin kullanımına sunulan mal ve
hizmetlerin kişi beden ve ruh sağlığı ile çevreye zararlı
veya tehlikeli olabilmesi durumunda, bu malların emniyetle
kullanılabilmesi için üzerine veya ekli kullanım
kılavuzlarına, bu durumla ilgili açıklayıcı bilgi ve
uyarılar, açıkça görülecek ve okunacak şekilde konulur veya
yazılır.
Bakanlık, hangi mal veya hizmetlerin açıklayıcı bilgi ve
uyarıları taşıması gerektiğini ve bu bilgi ve uyarıların
şeklini ve yerini ilgili bakanlık ve diğer kuruluşlarla
birlikte tespit ve ilânla görevlidir.
Mal ve Hizmet Denetimi
Madde 19. ? (4822. Değ) Tüketiciye sunulan mal ve hizmetler;
ilgili bakanlıklar tarafından Resmi Gazetede yayımlanarak
mecburi uygulamaya konulan standartlar dahil olmak üzere
uyulması zorunlu olan teknik düzenlemeye uygun olmalıdır.
İlgili bakanlıklar, bu esaslara göre denetim yapmak veya
yaptırmakla görevlidir. Mal ve hizmet denetimine ilişkin
usul ve esaslar her bir ilgili bakanlıkça ayrı ayrı tespit
ve ilân edilir.
Tüketicinin Eğitilmesi
Madde 20. ? (4822. Değ) Tüketicinin eğitilmesi konusunda
örgün ve yaygın eğitim kurumlarının ders programlarına,
Millî Eğitim Bakanlığınca gerekli ilaveler yapılır.
Tüketicinin eğitilmesi ve bilinçlendirilmesi için radyo ve
televizyonlarda programlar düzenlenmesine ilişkin usul ve
esaslar, Tüketici Konseyinin önerisi ile Bakanlıkça tespit
ve ilân olunur.
ÜÇÜNCÜ KISIM: Tüketici Kuruluşları
Tüketici Konseyi
Madde 21 ? (4822. Değ) Tüketicinin sorunlarının,
ihtiyaçlarının ve çıkarlarının korunmasına ilişkin gerekli
tedbirleri araştırmak, sorunların evrensel tüketici hakları
doğrultusunda çözülmesi için alınacak tedbirlerle, bu
Kanunun uygulanmasına yönelik tedbirlere dair görüşleri,
ilgili mercilerce öncelikle ele alınmak üzere iletmek
amacıyla, Bakanlığın koordinatörlüğünde bir ?Tüketici
Konseyi? kurulur.
(4822. Değ) Tüketici Konseyi, Bakanın veya görevlendireceği
bir Bakanlık görevlisinin başkanlığında, Adalet, İçişleri,
Maliye, Milli Eğitim, Sağlık, Ulaştırma, Tarım ve Köyişleri,
Sanayi ve Ticaret, Turizm ve Çevre bakanlıkları ile Devlet
Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı, Hazine Müsteşarlığı, Dış
Ticaret Müsteşarlığı, Türk Patent Enstitüsü Başkanlığı,
Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı, Türk Standartları
Enstitüsü Başkanlığı, Rekabet Kurumu, Radyo ve Televizyon
Üst Kurulu, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu,
Telekomünikasyon Kurumu, Türk Akreditasyon Kurumu, Milli
Prodüktivite Merkezi, Diyanet İşleri Başkanlığı, büyük şehir
belediyeleri, il belediyelerini temsilen Türk Belediyeler
Birliği, işçi sendikaları konfederasyonları, memur
sendikaları konfederasyonları,Türkiye İşveren Sendikaları
Konfederasyonu, Türkiye Milli Kooperatifler Birliği,
Yükseköğretim Kurulu, Türkiye Barolar Birliği, Türkiye
Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali
Müşavirler Odaları Birliği, Türk Mühendis ve Mimar Odaları
Birliği, Türk Eczacılar Birliği, Türk Tabipleri Birliği,
Türk Dişhekimleri Birliği, Türk Veteriner Hekimleri Birliği,
Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu, Türkiye Odalar
ve Borsalar Birliği, Türkiye Bankalar Birliği, Türkiye
Seyahat Acenteleri Birliği, Türkiye Otelciler Birliği,
Türkiye Ziraat Odaları Birliği, Tüketim Kooperatifleri
Merkez Birliği, Ahilik Araştırma ve Kültür Vakfı ve tüketici
örgütleri temsilcilerinden oluşur.
Tüketici Konseyini oluşturan kurum ve kuruluşların
temsilcilerinin sayı ve nitelikleri ile Tüketici Konseyine
katılabilmek için tüketici örgütlerinin sahip olmaları
gereken asgari üye sayısı ve bu örgütlerin Tüketici
Konseyine gönderecekleri temsilci sayısı Bakanlıkça
belirlenir. Ancak, kamu kurum ve kuruluşlarından gelen
temsilcilerin sayısı, hiçbir şekilde Tüketici Konseyinin
toplam üye sayısının %50?sinden fazla olamaz. Tüketici
Konseyi yılda en az bir kez toplanır.
Tüketici Konseyinin çalışma usul ve esasları ile diğer
hususlar Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle
düzenlenir.(*)
Tüketici Sorunları Hakem Heyeti
Madde 22. ? (4822) Bakanlık, il ve ilçe merkezlerinde, bu
Kanunun uygulamasından doğan uyuşmazlıklara çözüm bulmak
amacıyla en az bir tüketici sorunları hakem heyeti
oluşturmakla görevlidir.
Başkanlığı Sanayi ve Ticaret İl Müdürü veya görevlendireceği
bir memur tarafından yürütülen tüketici sorunları hakem
heyeti; belediye başkanının konunun uzmanı belediye
personeli arasından görevlendireceği bir üye, baronun
mensupları arasından görevlendireceği bir üye, ticaret ve
sanayi odası ile esnaf ve sanatkar odalarının
görevlendireceği bir üye ve tüketici örgütlerinin
seçecekleri bir üye olmak üzere başkan dahil beş üyeden
oluşur. Ticaret ve sanayi odası ya da ayrı ayrı kurulduğu
yerlerde ticaret odası ile esnaf ve sanatkar odalarının
görevlendireceği üye, uyuşmazlığın satıcı tarafını oluşturan
kişinin tacir veya esnaf ve sanatkar olup olmamasına göre
ilgili odaca görevlendirilir.
Bakanlık taşra teşkilatının bulunmadığı il ve ilçelerde
tüketici sorunları hakem heyetinin başkanlığı en büyük mülki
amir ya da görevlendireceği bir memur tarafından yürütülür.
Tüketici örgütü olmayan yerlerde tüketiciler, tüketim
kooperatifleri tarafından temsil edilir. Tüketici sorunları
hakem heyetinin oluşumunun sağlanamadığı yerlerde noksan
üyelikler, belediye meclislerince re'sen doldurulur.
Tüketici sorunları hakem heyetlerinde heyetin çalışmalarına
ve kararlarına esas olacak dosyaları hazırlamak ve
uyuşmazlığa ilişkin raporu sunmak üzere en az bir raportör
görevlendirilir.
Değeri beşyüz milyon liranın altında bulunan uyuşmazlıklarda
tüketici sorunları hakem heyetlerine başvuru zorunludur. Bu
uyuşmazlıklarda heyetin vereceği kararlar tarafları bağlar.
Bu kararlar İcra ve İflas Kanununun ilamların yerine
getirilmesi hakkındaki hükümlerine göre yerine getirilir.
Taraflar bu kararlara karşı onbeş gün içinde tüketici
mahkemesine itiraz edebilirler.
İtiraz, tüketici sorunları hakem heyeti kararının icrasını
durdurmaz. Ancak, talep edilmesi şartıyla hakim, tüketici
sorunları hakem heyeti kararının icrasını tedbir yoluyla
durdurabilir.
Tüketici sorunları hakem heyeti kararlarına karşı yapılan
itiraz üzerine tüketici mahkemesinin vereceği karar
kesindir.
Değeri beşyüz milyon lira ve üstündeki uyuşmazlıklarda
tüketici sorunları hakem heyetlerinin verecekleri kararlar,
tüketici mahkemelerinde delil olarak ileri sürülebilir.
Kararların bağlayıcı
veya delil olacağına ilişkin parasal sınırlar her yılın Ekim
ayı sonunda Devlet İstatistik Enstitüsünün Toptan Eşya
Fiyatları Endeksinde meydana gelen yıllık ortalama fiyat
artışı oranında artar. Bu durum, Bakanlıkça her yıl Aralık
ayı içinde Resmi Gazetede ilân edilir.
25 inci maddede cezai yaptırıma bağlanmış hususlar dışındaki
tüm uyuşmazlıklar, tüketici sorunları hakem heyetlerinin
görev ve yetkileri kapsamındadır.
Tüketici Sorunları Hakem Heyetleri Başkan ve üyeleri ile
raportörlere verilen huzur hakkı veya huzur ücretinin
ödenmesine ilişkin esas ve usuller, bir ayda ödenecek tutar
2000 gösterge
rakamının memur aylık katsayısıyla çarpımı sonucu bulunacak
miktarı geçmemek üzere Maliye Bakanlığının uygun görüşü
alınarak Bakanlıkça belirlenir.
Tüketici sorunları hakem heyetlerinin kurulması, çalışma
usul ve esasları ile diğer hususlar Bakanlıkça çıkarılacak
bir yönetmelikte düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ KISIM: Yargılamaya ve Cezaya İlişkin Hükümler
Tüketici Mahkemeleri
Madde 23. ? (4822. Değ) Bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili
olarak çıkacak her türlü ihtilaflara tüketici mahkemelerinde
bakılır. Tüketici mahkemelerinin yargı çevresi, Hakimler ve
Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenir.
Tüketici mahkemeleri nezdinde tüketiciler, tüketici
örgütleri ve Bakanlıkça açılacak davalar her türlü resim ve
harçtan muaftır. Tüketici örgütlerince açılacak davalarda
bilirkişi ücretleri, 29 uncu maddeye göre kaydedilen özel
ödenekten Bakanlıkça karşılanır. Davanın, davalı aleyhine
sonuçlanması durumunda, bilirkişi ücreti 6183 sayılı Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre
davalıdan tahsil olunarak 29 uncu maddede düzenlenen
esaslara göre bütçeye özel gelir kaydedilir. Tüketici
mahkemelerinde görülecek davalar Hukuk Usulü Muhakemeleri
Kanununun Yedinci Babı, Dördüncü Faslı hükümlerine göre
yürütülür.
Tüketici davaları tüketicinin ikametgahı mahkemesinde de
açılabilir.
Bakanlık ve tüketici örgütleri münferit tüketici sorunu
olmayan ve genel olarak tüketicileri ilgilendiren hallerde
bu Kanunun ihlali nedeniyle kanuna aykırı durumun ortadan
kaldırılması amacıyla tüketici mahkemelerinde dava
açabilirler.
Gerekli hallerde tüketici mahkemeleri ihlalin tedbiren
durdurulmasına karar verebilir. Tüketici Mahkemesince uygun
görülen tedbir kararları, masrafı daha sonra haksız çıkan
taraftan alınmak ve 29 uncu maddede düzenlenen esaslara göre
bütçeye özel gelir kaydedilmek üzere, ülke düzeyinde
yayınlanan gazetelerden birinde Basın İlan Kurumunca ve
ayrıca varsa davanın açıldığı yerde yayınlanan mahalli bir
gazetede derhal ilân edilir.
Kanuna aykırı durumun ortadan kaldırılmasına yönelik
Tüketici Mahkemesi kararları ise masrafı davalıdan alınmak
üzere aynı yöntemle derhal ilân edilir.
Üretimin, Satışın Durdurulması ve Malın Toplatılması
Madde 24. ? (4822. Değ) Satışa sunulan bir seri malın ayıplı
olması durumunda Bakanlık, tüketiciler veya tüketici
örgütleri, ayıplı seri malın üretiminin ve satışının
durdurulması ve satış amacıyla elinde bulunduranlardan
toplatılması için dava açabilir.
Satışa sunulan bir seri malın ayıplı olduğunun mahkeme
kararı ile tespit edilmesi halinde, malın satışı geçici
olarak durdurulur.
Mahkeme kararının tebliğ tarihinden itibaren en geç üç ay
içinde malın ayıbının ortadan kaldırılması için
üretici-imalatçı ve/veya ithalatçı firma uyarılır. Malın
ayıbının ortadan kalkmasının imkânsız olması halinde mal,
üretici-imalatçı ve/veya ithalatçı tarafından toplanır veya
toplattırılır. Toplatılan mallar taşıdıkları risklere göre
kısmen veya tamamen imha edilir veya ettirilir.
Satışa sunulan bir seri malın, tüketicinin güvenliğini
tehlikeye sokan ayıp taşıması durumunda, 4703 sayılı
Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve
Uygulanmasına Dair Kanun hükümleri saklıdır.
Ayıplı malları satın alan tüketicilerin uğradıkları maddî ve
manevî zararlar nedeniyle dava açma hakları saklıdır.
4 üncü maddenin altıncı fıkrası hükümlerine tâbi bir seri
ayıplı malın satışa arz edilmesi durumunda bu madde
hükümleri uygulanmaz.
Olduklarından Farklı Görünen Mallar
MADDE 24/A. ? (4822. Değ) Gıda ürünü olmamalarına rağmen,
sahip oldukları şekil, koku, görünüm, ambalaj, etiket, hacim
veya boyutları nedeniyle olduklarından farklı görünen ve bu
sebeple de tüketiciler tarafından gıda ürünleriyle
karıştırılarak tüketicilerin sağlığını ve güvenliğini
tehlikeye atan malların üretilmesi, pazarlanması, ithalatı
ve ihracatı yasaktır.
Mal piyasaya sürülmüşse, 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik
Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun hükümleri
uygulanır.
Olduğundan farklı görünen malı satın alan tüketicilerin
uğradıkları maddi ve manevi zararlar nedeniyle dava açma
hakları saklıdır.
Ceza Hükümleri
Madde 25. ? (4822. Değ) 6 ncı maddenin yedinci fıkrası
uyarınca, Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslara aykırılığı
tespit edilen her bir sözleşme için 50.000.000 lira para
cezası uygulanır.
4 üncü maddenin yedinci fıkrasında, 5 inci maddede, 6 ncı
maddenin altıncı fıkrasında, 6/A maddesinde, 6/B, 6/C
maddeleri uyarınca Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslarda,
7 nci maddenin beşinci fıkrasında, 9 uncu maddede, 9/A
maddesinde, 10 uncu maddede, 10/A maddesinde, 11/A
maddesinin ikinci ve dördüncü fıkralarına, 12, 13, 14, 15 ve
27 nci maddelerde belirtilen yükümlülüklere aykırı hareket
edenler hakkında 100.000.000 lira para cezası uygulanır.
7 nci maddenin dördüncü ve altıncı fıkraları ile 8 inci
maddede belirtilen yükümlülüklere aykırı hareket edenler
hakkında 250.000.000 lira para cezası uygulanır.
20 nci maddenin ikinci fıkrası uyarınca Bakanlıkça tespit ve
ilân olunan usul ve esaslara aykırılığa 500.000.000 lira
para cezası uygulanır. Aykırılık ülke düzeyinde yayın yapan
radyo ve
televizyonlarca gerçekleştirilmişse cezanın on katı
uygulanır.
18 inci maddeye aykırı hareket eden üretici-imalatçı ve
ithalatçı hakkında 1.000.000.000 lira para cezası,
satıcı-sağlayıcı hakkında ise bu cezanın beşte biri
uygulanır.
19 uncu maddenin birinci fıkrasına aykırı hareket edenler
hakkında 2.000.000.000 lira para cezası uygulanır.
11 inci maddeye aykırı hareket edenler hakkında
5.000.000.000 lira para cezası uygulanır. Aykırılık ülke
düzeyinde yayım yapan süreli yayın ile gerçekleşmişse
cezanın yirmi katı uygulanır. Bakanlık, ayrıca süreli yayın
kuruluşundan kampanyanın ve kampanyaya ilişkin her türlü
reklam ve ilânın durdurulmasını ister. Bu isteğe rağmen
aykırılığın devamı halinde, reklam ve ilânın durdurma
zorunluluğunun doğduğu tarihten itibaren her sayı- gün için
100.000.000.000 lira para cezası uygulanır. Bakanlık,
kampanyanın ve kampanyaya ilişkin her türlü reklam ve ilânın
durdurulması talebi ile Tüketici Mahkemesine başvurur.
16 ncı maddeye aykırı hareket edenler hakkında üç aya kadar
tedbiren durdurma ve/veya durdurma ve/veya düzeltme ve/veya
3.500.000.000 lira para cezası uygulanır. Reklam Kurulu,
ihlalin niteliğine göre bu cezaları birlikte veya ayrı ayrı
verebilir. 16 ncı maddeye aykırılık, ülke düzeyinde yayın
yapan yazılı, sözlü, görsel ve sair araçlar ile gerçekleşmiş
ise, para cezası on katı olarak uygulanır.
7 nci maddenin yedinci ve sekizinci fıkralarına aykırı
hareket edenlere, kampanya konusu mal veya hizmetin fatura
bedeli oranında para cezası uygulanır. Kampanyayı
düzenleyen, tüketici kampanyadan ayrıldığında, para
iadesinde bulunursa bu ceza uygulanmaz.
7 nci maddenin ikinci fıkrasına aykırı hareket edenlere, 7
nci madde hükümlerine uygun kampanya düzenlemeleri için bir
hafta süre tanınır. Bu sürenin bitiminde aykırılığın devam
ettiğinin tespiti halinde, bu hükme aykırı hareket edenlerle
24 ve 24/A maddelerinde belirtilen yükümlülüklere aykırı
hareket edenlere 50.000.000.000 lira para cezası uygulanır.
Yukarıdaki fıkralarda belirtilen para cezaları, fiilin bir
yıl içerisinde tekrarı halinde iki misli olarak uygulanır.
Para cezaları her yıl başında 765 sayılı Türk Ceza Kanununun
ek 2 nci madde hükümleri uyarınca artırılır.
Bu Kanunda yazılı fiiller hakkında diğer kanunlarda da para
cezası öngörülmüşse ağır olan ceza uygulanır.
Cezalarda Yetki, İtiraz ve Zamanaşımı
Madde 26 - 25 inci maddenin;
a) (4822. Değ) 25 inci maddenin bir, dört, yedi, sekiz,
dokuz ve onuncu fıkralarındaki cezalar Bakanlık tarafından,
diğer fıkralarındaki cezalar o yerin mülki amiri tarafından
uygulanır.
b) (Değişik bent: 15/01/1997 - 4226/3 md.) Üçüncü ve
beşinci fıkralarında gösterilen cezalar Bakanlık tarafından.
c) Diğer cezalar o yerin mülki amiri tarafından
verilir.
Bu Kanunda düzenlenen her türlü para cezası, idari
niteliktedir. Bu cezalara karşı tebliğ tarihinden itibaren
en geç yedi gün içerisinde yetkili idare mahkemesine itiraz
edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın yerine
getirilmesini durdurmaz ve zaruret görülmeyen hallerde evrak
üzerinde inceleme yapılarak en kısa sürede sonuçlandırılır.
İtiraz üzerine idare mahkemesince verilen kararlar kesindir.
25 inci maddeye göre verilen para cezaları, Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre
tahsil olunur.
Bu Kanunda düzenlenen idari para cezalarının verilmesine
ilişkin cezai zamanaşımı süresi bir yıldır. Zamanaşımı
süresi, bu Kanun hükümlerine aykırı fiilin işlendiği tarihte
başlar.
Sürekli veya tekrarlanan ihlaller sözkonusu ise süre,
ihlalin sona erdiği ya da en son tekrarlandığı günden
itibaren başlar. Karar aleyhine yargı yoluna başvurulmuş
olması tahsil zamanaşımını keser.
Cezalar, cezayı vermeye yetkili merci tarafından yedi gün
içerisinde ilgilinin mensup olduğu meslek kuruluşuna
bildirilir.
BEŞİNCİ KISIM: Çeşitli Hükümler
Denetim
Madde 27 - Bu Kanunun uygulamasında, Bakanlık müfettişleri
ve kontrolörleri ile Bakanlıkça ve belediyelerce
görevlendirilecek personel; fabrika, mağaza, dükkan,
ticarethane, depo, ambar gibi her türlü mal konulan ve/veya
satılan veya hizmet sunulan yerlerde denetleme, inceleme ve
araştırma yapmaya yetkilidirler.
Bu Kanunun kapsamına giren hususlarda yetkili ve görevli
kişi ve kuruluşlara her türlü bilgi ve belgelerin doğru
olarak gösterilmesi ve asıl ve onaylı kopyalarının verilmesi
zorunludur.
Laboratuvar
Madde 28. ? (4822. Değ) ) Bakanlık ilaç, müstahzar, kozmetik
ve gıda maddeleri analizleri hariç olmak üzere, bu Kanunun
uygulanması için resmi ve özel kuruluşların kurulu bulunan
laboratuvarlarından yararlanabilir.
Bakanlıkça yapılan denetimler sırasında alınan numunelerin
test ve muayeneleri resmi veya özel kuruluş
laboratuvarlarında yaptırılabilir. Test ve muayene ücretleri
29 uncu maddedeki özel ödenekten karşılanır. Test ve muayene
sonuçlarının ilgili standarda veya teknik düzenlemeye aykırı
çıkması halinde buna ilişkin tüm giderler üretici veya
ithalatçı tarafından ödenir. Bu giderler, 6183 sayılı Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre
tahsil olunur. Tahsil olunan test ve muayene ücretleri 29
uncu maddede düzenlenen esaslara göre bütçeye özel gelir
kaydedilir.
Ödenek
Madde 29. ? (4822. Değ) Tüketici Konseyi, tüketici sorunları
hakem heyetleri ve Reklam Kurulunun kuruluş ve çalışmalarına
ilişkin masraflar, tüketici dernekleri ve bunların üst
kuruluşlarına yapılacak maddi yardımlar, Bakanlığın
tüketicinin korunması amacına yönelik masrafları, sair
harcamalar ve usul ve esasları Maliye Bakanlığının uygun
görüşü üzerine Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca tespit
edilecek miktarlarda personele yapılacak ek ödemede;
a) Bakanlık bütçesine konulacak ödenekten,
b) Yeni kurulacak olan anonim ve limited şirket
statüsündeki tüm ortaklıkların sermayelerinin ve sermaye
artırımı halinde, artan kısmın binde biri nispetinde
yapılacak ödemelerden karşılanır.
(b) bendinde belirtilen gelirler Türkiye Cumhuriyet Merkez
Bankası veya muhabiri olan T.C. Ziraat Bankası nezdinde
açılacak hesapta toplanır. Bu hesapta toplanan tutarların
yüzde altmışı Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Merkez Saymanlık
Müdürlüğü hesabına, yüzde kırkı Rekabet Kurumu hesabına her
ay sonunda aktarılır.
Merkez Saymanlık Müdürlüğü hesabına aktarılan tutarlar bir
yandan bütçeye özel gelir, diğer yandan Maliye Bakanlığınca,
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı bütçesinde mevcut veya yeni
açılacak tertiplere özel ödenek kaydedilir.
Bakanlık bütçesine özel ödenek olarak kaydedilen tutarlardan
bir kısmı; en az beş yıldır faaliyette bulunan ticari,
siyasi ve idari kuruluşlardan bağımsız tüketici dernekleri
ile bunların üst kuruluşlarının yapacağı faaliyetleri içeren
projelerin desteklenmesinde kullanılır. Bu hesaptan,
tüketici dernekleri ve bunların üst kuruluşlarının yönetim
ve denetim kurullarında görev alanlara huzur hakkı ve maaş
adı altında herhangi bir ödeme yapılamaz. Bu hesaptan
yararlanacak tüketici dernekleri ve bunların üst
kuruluşlarının taşıyacağı diğer kriterler, Sanayi ve Ticaret
Bakanlığı ile Maliye Bakanlığının birlikte hazırlayacağı bir
yönetmelikle düzenlenir.
Bu suretle özel ödenek kaydedilen miktarlardan yılı
içerisinde harcanmayan tutarları ertesi yıl bütçesine devren
özel gelir ve özel ödenek kaydetmeye Maliye Bakanı
yetkilidir.
Diğer Hükümler
Madde 30 - Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde genel
hükümler uygulanır.
Yönetmelikler ve Düzenlemeler
Madde 31 - Bu Kanunda öngörülen yönetmelikler, Kanunun
yayımı tarihinden itibaren bir yıl içerisinde ilgili kamu
kuruluşları, mesleki üst kuruluşlar ve tüketici örgütlerinin
görüşleri alınarak Bakanlıkça çıkarılır. Bakanlık, bu
Kanunun uygulanmasıyla ilgili olarak mevzuat çerçevesinde
gerekli tedbirleri almaya ve düzenlemeleri yapmaya
yetkilidir.
|
|
|