|
MUSTAFA KUTLU HİKÂYECİLİĞİ:VAROLUŞ, YABANCILAŞMA, HAKİKAT Ercan Yıldırım Ebabil Yayınları Has bir kumaşa sahip her yazar bir dünya kurar. Çünkü has bir kumaşa sahip her yazarın dünya ile meselesi, derdi vardır. Mustafa Kutlu bir yazısında bu 'meseleyi' şu cümlelerle özetler: "Sanat da, tıpkı hayat gibi sonunda gelir bir 'ahlak problemi' olarak karşınıza dikilir. Ahlak insan olmanın gereği hiçbir ferdin gözardı edemeyeceği bir meseledir. Ve tek bir kaynağı vardır: İlahî emir ve yasaklar. Öte dünya olmaksızın, hesap günü olmaksızın bir ahlaktan bahsetmek mümkün değildir. Mümkün diyenler benciller, safdiller, aldanışta olanlar, menfaatperestler, nefsine uyanlardır. Dünyevî ahlak ve dünyevî kanun güçlülerin koyduğu kurallardır. Güçsüzden yana olmak sadece insanın üzerinde bir güce teslim olmakla gerçekleşir. Bu teslimiyet onurlu bir sanatın, erdemli bir hayatın menbaıdır. Bu kaynaktan beslenmeyenler, nasipsiz kalanlar, ne kendilerine ne de başkalarına bir şey veremezler. Taşların, ağaçların, hayvanların, suların, göklerin, toprağın bir hikmet-i vücudu vardır. Kendi hikmet-i vücudunu kavrayamayan insan sanatçı olamaz." Nitekim yazarın imza attığı her esere o derdin, o meselenin ifade edilmesi için kurduğu dünya yansır. O dünyada yankılanır yazarın çığlığı ve okur, yazara ait, yazara mahsus o dünyaya adım atabildiği, nüfuz edebildiği ölçüde eserle irtibat kurabilir. Okurun dünyası ile yazarın dünyası ne kadar iç içe geçerse eser o denli güçlü bir iletişim vasatı olabilir. Peki, bu vasatın temini için sadece yazarın eserleri yeterli olabilir mi? Okur, kitap okurken ne kadar tek başına olursa olsun eseri anlama ve anlamlandırma mesaisinde sadece eserden ibaret bir okuma ile yetinemez. Bir hikaye, şiir, roman yazıldığı kelimelerden, yazarının hayat hikâyesinden, yazıldığı dönemin sosyolojik-ekonomik-siyasi atmosferinden ibaret değildir ama bu ve daha pek çok faktör de hesaba katılmadan sadece metne dayanarak da bir yere varılamaz. Eleştirinin önemi işte bu noktada devreye girer. Eleştiri, eserin kendisi değil onun haritasıdır. Ancak okura sunulan bu harita aynı zamanda da kendi içinde bir eserdir. Ercan Yıldırım genç bir eleştirmen olarak ilk kitabını Mustafa Kutlu'ya hasretti. Mustafa Kutlu Hikâyeciliği: Varoluş, Yabancılaşma, Hakikat adını verdiği kapsamlı çalışma Ebabil Yayınları'ndan çıktı. Yıldırım, kitabında Mustafa Kutlu'nun hikâye dünyasını pafta pafta haritalandırıyor. Kutlu'nun hikaye dünyasının şimdiye kadar yayınlanılan eserlerine yansıyan tezahürlerine olay örgüsü, anlatım özellikleri, şahıs kadrosu, zaman ve mekân açısından tafsilatlı bir şekilde inceleyen Ercan Yıldırım, okurun dikkatini bileyen bir eser ortaya koymuş. Eserlerini incelediği Mustafa Kutlu, kendini "Yazı hayatımda başlangıçtan bugüne takip ettiğim esaslı bir konu var: Türkiye'de toplumsal dönüşüm." cümlesiyle tanıtan bir yazar olduğu için Yıldırım'ın kitabı da bir yazarın eserleri üzerinden Türkiye'de yaşanan dönüşümün kimi keskin virajlarının okunabildiği bir metin olarak da tanımlanabilir. Mustafa Kutlu'yu eser eser ne demek, kelime kelime büyüteç altına alan ve kapsamlı bir çalışmaya imza atmış Ercan Yıldırım. Kısa tanıtımlara eleştiri muamelesi yapılan bir zaman diliminde bir yazara böylesi bir mesai sarfedebilmiş olması, Yıldırım'ın kestirme yollara talip olmadığının, "uzun yolu tercih ettiğinin" nişanesi sayılabilir. Mustafa Kutlu Hikâyeciliği hasretini çektiğimiz eleştiri dünyasına nasıl kavuşabileceğimize ilişkin bir muştu kitabı olarak değerlendirilebilir. O bu tavrından taviz vermediği sürece Türk edebiyatnın hakkıyla çizilmemiş olan atlası da yeni sayfalarla, yeni haritalarla zenginleşmeyi sürdürecek demektir.®
SUAVİ KEMAL YAZGIÇ
|